'ปัญหาเกิดขึ้นโดยชนชั้นปกครอง คนมีอำนาจ แต่ออกมาพูดให้ปรองดอง ตอน 6 ต.ค. บอกให้สมานฉันท์ มีการนิรโทษกรรม 2 ปีต่อมาและผมออกจากคุก สมัยนายชวน หลีกภัย เป็นนายกรัฐมนตรี นำผู้พัฒนาชาติไทยกลับมา บอกให้หยุดชุมนุม หยุดพูด อย่าฟื้นฝอยหาตะเข็บ ประเด็น คือ สมานฉันท์ ปรองดอง ในสังคมไทยไม่ได้ผูกติดกับความยุติธรรม คนลงมือฆ่าประชาชนไม่มีสิทธิ์มาพูดว่าปรองดอง มันน่าขยะแขยง...' ธงชัย วินิจจะกุล

สนทนาท่ามกลาง"ฝุ่นตลบ"กับความกระจ่างของ"โศกนาฏกรรม"ในสังคมไทย

เมื่อเวลา 13.30 น.วันที่ 28 กรกฎาคม ที่ห้องประชุมศาสตราจารย์ ดร.มล.ตุ้ย ชุมสาย ชั้น 8 คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ (มช.) ศาสตราจารย์ ดร.ธงชัย วินิจจะกุล อาจารย์ประจำภาควิชาประวัติศาสตร์เอเชียตะวันออกเฉียงใต้และประวัติศาสตร์ไทย มหาวิทยาลัยวิสคอนซิน แมดิสัน สหรัฐอเมริกา บรรยายพิเศษเรื่อง "สนทนาท่ามกลางสภาวะฝุ่นตลบ หลังเดือนพฤษภาคม"  โดยมีนักวิชาการ นักศึกษา มช.และประชาชนที่สนใจเข้าร่วมรับฟังกว่า 150 คน  ที่ด้านหน้าห้องมีการเขียนข้อความลงบนกระดาษสีแดงระบุว่า คนไทยโชคดีที่ได้นายอภิสิทธิ์ฯเป็นนายกรัฐมนตรี , เราเห็นคนตายที่สี่แยกคอกวัวและราชประสงค์ , จับเด็กเชียงรายอ้าง พ.ร.ก.ฉุกเฉิน แต่ผิดรัฐธรรมนูญ,สี่แยกราชประสงค์ ศรัทธา - ความกลัว , พรก.ฉุกเฉิน ห้ามชุมนุมเกิน 5 คน 27 กค. 53 จำลองนำคนปิดถนนประท้วงยูเนสโก

ศาสตราจารย์ ดร.ธงชัย กล่าวว่า ตอนแรกตั้งใจจะพูดในห้องเล็กๆ ไม่ได้กลัวทหารหรือตำรวจจะมาทำอะไร  แต่ไม่คิดว่าคนจะมาฟังมาก เรื่องที่เตรียมมาพูดไม่ใช่เรื่องอนาคตจะเป็นอย่างไร แต่จะพูดเป็นประเด็นวิชาการที่คนทั่วไปอาจไม่ค่อยได้พูด และเป็นสิ่งที่อยากจะเขียนแต่เขียนไม่ออกเพราะมีเรื่องเยอะเกินไปจนไม่สามารถประมวลเป็นเรื่องได้ เนื่องจากสับสนปนเปกันไป จึงรับปาก มช.จะมาคุยในเรื่องที่เขียนไม่ออกตอนที่เกิดเหตุเดือนพฤษภาคม เป็นความคิดตัวเองกับหนังสือที่อ่าน

"ที่นี่ฝุ่นตลบคืออะไร มีประมาณ 4 - 5 ประเด็นคือ จะอยู่อย่างไร และจัดการอย่างไรกับสถานการณ์ที่มีคนตายและอีกไม่นานจะเริ่มลงตัว และหากมีคนที่ไม่อยากให้ลงตัวจะแนะนำและจะสู้กันอย่างไร หากคนเกลียดเสื้อแดงก็อาจจะพอใจ แต่หากคนไม่เชียร์แต่เห็นอกเห็นใจอาจจะไม่พอใจ บทเรียน 6 ต.ค. พ.ศ.2519 สู้กันเป็นสิบสิบปี แต่ไม่รับประกันว่าจะชนะ เพราะผมอยู่กับมันมากว่า 30 ปี ไม่ง่ายและอาจจะต้องอยู่กับมันไปจนตาย คือสังคมไทยจะอยู่แบบนี้ สังคมไทยจะจัดการโศกนาฎกรรมแบบนี้อย่างไรบ้าง ฟังดูน่าพิสมัย สู้ จัดการได้ดีที่สุดเท่าที่คนเป็นเหยื่อหรือถูกกระทำ หรืออยู่ได้และจะสู้อย่างไร" ศาสตราจารย์ ดร.ธงชัย กล่าว

ศาสตราจารย์ ดร.ธงชัย กล่าวต่อว่า ภาวะฝุ่นตลบคือความซับซ้อนและโศกนาฎกรรม สังคมไทยเต็มไปด้วยเรื่องราวคำอธิบายและข้อเท็จจริงจำนวนมากที่ไม่ลงตัว เช่น เหตุการณ์ที่เกิดมีเรื่องมากมายแต่ตอบไม่ได้ ไม่มีความกระจ่าง มีความพยายามทำความกระจ่าง แต่บางเรื่องในโลกนี้หรือในเมืองไทย หรืออีก 50 ปี บางเรื่องก็ไม่กระจ่าง คนเรียนประวัติศาสตร์จะรู้ว่าความรู้บางอย่างจะไม่ลงตัวไปอีกนาน ซึ่งทำให้หลายคนอึดอัด

ยกตัวอย่าง 1.คนเสื้อดำที่พยายามอธิบายความสัมพันธ์กับทหารและกองทัพ ไม่ใช่คณะกรรมการสอบสวนจะสรุปไม่ได้ สรุปได้ แต่เป็นอะไรไม่รู้   2.การใช้อาวุธ  3.ยิงกันใต้สะพานพระราม 9 ยิงกันเอง จบ  4.ยิงที่วัดปทุมฯ แนวราบหรือแนวบน น่าจะมาจากที่สูงหรือที่ราบ ต่างฝ่ายต่างสรุปตามที่ตัวเองสรุป แต่คณะกรรมการก็สรุปไป  5.ด่าแกนนำดีหรือไม่ ผิดหรือถูกมีเงื่อนไขอะไรบ้าง สรุปไม่ได้ แต่คงขึ้นอยู่ที่แต่ละคนสรุปได้เอง หรือคณะกรรมการที่รัฐบาลตั้งขึ้นสรุปหลายคนอาจไม่เชื่อ และผมก็ไม่เชื่อ ทุกสังคมสรุปบทเรียนกันประจำแม้ข้อเท็จจริงนั้นจะไม่ลงตัว แต่สรุปเข้าข้างตนเองหรือคนมีอำนาจ

"มนุษย์พยายามเข้าใจสิ่งที่เกิดอย่างเป็นเหตุเป็นผล แม้ความจริงไม่เป็นเหตุเป็นผล ไม่ลงตัว ก็ทำให้อึดอัด ไม่รู้ใครถูกหรือผิด ทนไม่ไหว ต่างคนก็ต่างสรุป ตามที่ตนเองต้องการ สรุปด้วยอำนาจคณะกรรมการ รัฐบาล นักประวัติศาสตร์ นักเขียนหนังสือ หรือสื่อมวลชน ให้ลงตัวตามมุมมองที่มีอยู่ ซึ่งอาจจะไม่ใช่ข้อเท็จจริงก็ได้ เพราะกรณีใครเผาเซ็นทรัลเวิลด์ สุดท้ายหาไม่เจอทั้งที่หาได้ ใครเผาบิ๊กซี ทั้งที่มวลชนสลายไปแล้วตั้งหลายชั่วโมงทำไมพึ่งเผา ประชาชนอึดอัดไปตลอดชีวิต" ศาสตราจารย์ ดร.ธงชัย กล่าว

ศาสตราจารย์ ดร.ธงชัย กล่าวว่า ชอบอ่านวรรณคดีเพราะทำให้คนเรารู้จักคิด มีโศกนาฎกรรมมากมาย ในภาวะที่มนุษย์ทำอย่างหนึ่งอย่างใดก็มีผลเสีย เจ็บตัว ไม่ว่าจะแพ้หรือชนะก็หัวเราะไม่ออก เกิดภาวะกลืนไม่เข้าคายไม่ออก ไม่ได้มีแต่ด้านดี มีคนบอกว่าผู้ชนะเขียนประวัติศาสตร์ ไม่ง่ายขนาดนั้น และคนแพ้ไม่ได้เขียนก็ไม่ใช่ แต่สังคมคลี่คลายไป

"ผมจะพูด 5 ประเด็นสำคัญคือ 1.ผู้ชนะเขียนอย่างไร ศอฉ.เขียนอีกอย่างก็ได้ มีการเปลี่ยนแปลงไป เพราะหลังเหตุ 6 ต.ค.ใหม่ๆ เราจะจัดประชุมแบบนี้ไม่ได้ แต่ตอนนี้เปลี่ยนไปเพราะความขัดแย้งไม่ได้เกิดในมหาวิทยาลัย แต่คนที่อยู่บนความขัดแย้งหลบซ่อนตัวอยู่รอบๆ เชียงใหม่ อุดรธานี ผู้ชนะ คือ อำนาจมีอิทธิพลและเขียนประวัติศาสตร์ แต่ผู้ชนะไม่สามารถกุมอำนาจได้ตลอดไป นี่เป็นแนวรบอย่างหนึ่งที่คนปกติไม่ค่อยคิด สังคมไทยใช้อำนาจแน่ แต่จะทำให้อยู่นานตลอดอย่างไร เพราะอำนาจไม่อยู่ในมือใครนานและสังคมเปลี่ยนไป เชื่อว่าพฤษภาคมใช้เวลาสั้นกว่า 6 ตค.แต่ขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงที่ประชาชนไม่เห็นด้วยกับรัฐบาล 

2.หนังสือชื่อ "1984 " ของ จอร์จ ออร์เวลล์ นักเขียนชาวอังกฤษ ซึ่งชื่นชอบการเขียนเสียดสีวิพากษ์วิจารณ์ระบอบเผด็จการ เขาได้เขียนถึงการใช้อำนาจกำราบปราบปราม แต่ไม่ใช่บังคับให้คิดหรือจดจำ  สังคมไทยปัจจุบันมีส่วนทำให้ผมคิดถึงหนังสือเล่มนี้ ทั้งการไล่ล่าแม่มด ลงโทษเด็กนักเรียนเชียงราย มาร์ควี 11 เป็นวิธีจัดการกับอาชญากรรมทางความคิด กฎหมายหมิ่นประมาท ถือว่าแย่ที่สุด สังคมไหน โลกนี้ไม่มีแบบประเทศไทย เป็นการพูดดับเบิ้ลสปรีช ความหมายคล้ายพวกลิ้นสองแฉก พูดอย่างทำอย่าง แบบนายอภิสิทธิ์(นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ นายกรัฐมนตรี) ที่ออกมาพูดว่าต้องปรองดอง แต่ใจคิดไปอีกแบบ ในหนังสือเล่มนี้ตอนสุดท้ายตัวละครสองตัวทนไม่ไหวยอมแพ้ด้วยการโทษกันเอง หรือขายเพื่อน หมดความเคารพตนเอง กลายเป็นผู้สงบเสงี่ยมเจียมตัว และถูกรัฐปล่อยตัว เพราะเห็นว่าหมดพิษสง

3.สื่อมวลชน ทำให้ผมนึกถึงเรื่องคำพิพากษาของชาติ กอบจิตติ ที่สื่อทำให้คนในสังคมตัดสินว่า นายฟักเป็นชู้กับแม่เลี้ยง หนังสือพิมพ์หรือสื่อมวลชน คือ กลไกแรกที่ออกมาบอกว่าเห็นใจคน 6 ต.ค.แต่ก่อนหน้านั้นสื่อมวลชนทำอะไร สื่อมวลชนไม่ใช่หรือที่บอกว่านักศึกษาเลวระยำ โหดเหี้ยม สื่อทำตัวเป็นครูใหญ่เป็นผู้ใหญ่ในหมู่บ้านตัดสินนายฟักในคำพิพากษา

4.นิตยสาร ค.คน ฉบับพิเศษ พาดหัวว่า ก้าวให้พ้นความโกรธเกลียดชิงชัง โดยมีการสัมภาษณ์ นายเสกสรรค์ ประเสริฐกุล อาจารย์มหาลัยธรรมศาสตร์และพระไพศาล วิสาโล หนึ่งในคณะปฏิรูปชุดนายอานันท์ ปันยารชุน อยากให้กลับไปอ่านว่ามีคำว่า ความยุติธรรมหรือไม่ ประเด็น คือ ปัญหาเกิดขึ้นโดยชนชั้นปกครอง คนมีอำนาจ แต่ออกมาพูดให้ปรองดอง ตอน 6 ต.ค. บอกให้สมานฉันท์ มีการนิรโทษกรรม 2 ปีต่อมาและผมออกจากคุก สมัยนายชวน หลีกภัย เป็นนายกรัฐมนตรี นำผู้พัฒนาชาติไทยกลับมา บอกให้หยุดชุมนุม หยุดพูด อย่าฟื้นฝอยหาตะเข็บ ประเด็น คือ สมานฉันท์ ปรองดอง ในสังคมไทยไม่ได้ผูกติดกับความยุติธรรม คนลงมือฆ่าประชาชนไม่มีสิทธิ์มาพูดว่าปรองดอง มันน่าขยะแขยง หรือ คำพูดที่ว่าคนจนจงพอใจในสิ่งที่มีอยู่ มันต่างกัน จนแล้วจะช่วยแก้ไขปัญหาอย่างไร ไม่ใช่ปล่อยให้จนต่อไป มันต้องมีมิติ มีกลไกจัดการ

5.นักวิชาการ ชอบถกเถียงด้วยเหตุด้วยผล แต่การสู้กันบนความอยุติธรรมถึงขั้นเอาชีวิตเข้าแลก หรือตายเพื่อความอยุติธรรมซึ่งมนุษย์ปกติเขาไม่ทำกัน มันไม่ใช่ความสมเหตุสมผล แต่มันคือใจ สัญชาตญาณ ไม่ใช่ว่าไร้เหตุไร้ผล คือ เลว คือ ผิด แต่ผมก็ไม่กล้าบอกว่าถูก ไม่อย่างนั้นผู้นำฝรั่งเศสหรือจีนนำคนไปตายตั้งมากมาย แต่ก็ได้รับการยกย่องเพราะผลมหาศาลของการเปลี่ยนแปลงตรงนั้น ทั้งพฤษภาคม 6 ต.ค.หรืออีกหลายเหตุการณ์คือโศกนาฎกรรมที่ตามมาไม่ว่าจะตัดสินใจอย่างไรก็มีผลเสียตามมามากมาย แพ้และเสียหายหนัก แต่มนุษย์ก็ตัดสินใจผิดมาแล้วหลายครั้งเพียงแต่ที่ผ่านมาอาจไม่ใช่เรื่องใหญ่ " ศาสตราจารย์ ดร.ธงชัย กล่าว

ศาสตราจารย์ ดร.ธงชัย กล่าวสรุปว่า แนวรบ คือ ความทรงจำ  ทุกคนมีส่วนร่วมมีผลต่อเรา มีผลต่อการเมืองในอนาคต ตราบใดที่ยังถูกทำลาย ทำร้ายด้วยอำนาจรัฐ การรับรู้จากเหตุการณ์เดือนพฤษภาคมมีผลต่อการรัฐประหาร จะทำอะไรตามใจชอบไม่ได้ เลือกตั้งแล้วจะชนะหรือ อย่าฮึกเหิมว่าจะออกมาชุมนุมอีก หรือทำอะไรก็ได้ อยากให้ตระหนักและรู้เท่าทันสังคมนี้

0000

มติชนออนไลน์  : วันที่ 28 กรกฎาคม พ.ศ. 2553